تقویم ملی کرد

شواهد نشان می دهد که آسیای میانه عموماً یکی از نزدیک ترین مناطقی بود که باستان شناس استرالیایی بنام وی ، گوردون چایلد (V, gordon , Ehild ) انقلاب عصر حجر جدید نامید. این انقلاب رشد و توسعه زندگی کشاورزی روستایی را نشان می دهد . کردستان ( غرب ایران ) شواهد زیادی در رابطه با این رشد و توسعه مهم دارد . در اوایل دورة عصر حجر ( گاهی اوقات دوره میان سنگی نامیده می شود ) شواهدی از تغییرات مهم در ساخت ابزار الگوهای سکونت و زندگی و امرار معاش . از جمله اهلی کردن حیوانات ، کشت گیاهان ، از مناطق مهم کرستان مانند آسیاب ، گوران ، گنجه داره و علی خوش بدست آمده است .

رشد و پیشرفت های مشابه در مناطق زاگرس و همچنین می شود در مناطقی مانند : کریم شهیر ، زاوی چمی شانی دار ، را رد یابی کرد . این تجربیات اولیه با سبک زندگی و اهلی کردن به زودی با یک دوره پیشرفته کشاورزی روستایی همراه بود . که در مناطق مهم زاگرس مانند جارمو ، صراب (  sarab ) بالا دست علی خوش و گواران پائین مشاهده می شود . تاریخچه همة این مناطق کلاً یا بخشی از آنها به دورة هزارة 8 و 7 قبل از میلاد بر می گردد .

گذر از مرحله جمع آوری غذا به مرحله تولید غذا در قلمرو طبیعی اجداد بومیان اولیه شروع شد ، در مناطق عمومی کوه های زاگرس . علاوه بر این شواهد فعلی قویاً اشاره می کنند به دره های مسیر دامنه کوه های کردستان ( که به سمت سامار امتداد دارند ) که به عنوان منطقه عمده جغرافیایی این مرحله گذر شناخته می شوند . کشاورزی مستلزم اهلی کردن حیوانات یک منطقه و کشت گیاهان آن منطقه است . شکل های اولیه پیشرفت کشت گندم ، جو ، جو دوسر ، حبوبات ، یونجه و انگور اولین بار توسط اجداد کردها به طور مختصر قبل از هزرة نهم قبل از میلاد انجام گرفت . گونه های وحشی دانه های رایج و گیاهان خوراکی هنوز بعنوان علف های هرز در مناطق زاگرس و تا روس شرقی و کمی هم در مناطق کوه های آمانوس رشد می کند .

از آن زمان به بعد یک چنین جمعه کشاورزی شکل های مختلف جشن و باورهای مذهبی مربوط به شیوه زندگی آنها را توسعه داده است بسیاری از نام هایی که امروزه در تقویم پیشرفته کردی باقی مانده اند گرفته شده از فستیوالها و وقایع طبیعی سالیانه و همچنین از کارهایی که معمولاً در ماه مشخصی انجام می شود با توجه به نیازهای بومی گرفته شده است

تقویم کردی از سال 612 قبل از میلاد شروع می شود . این همان سالیست که سیا کسارس ( cvaxules ) فرزند بزرگ دیا اکو اولین پادشاه امپراتوری ماد منطقه نینوا را اشغال کرد . و به وحشی گری امپراتوری آشوریان در سرزمین های تحت اشغال خودش خاتمه داد . اگر چه تاریخ شناس یونانی هرودوت که انتقاد می کند از دیااکو پسر فرورتس (  phraovtes  ) ( احتمالاً سال 715 قبل از میلاد )یا ایجاد پادشاهی مادها و تأسیس پایتخت آن در اکباتان ( همدان ) حدوداً قبل از سال 625 قبل از میلاد بود که سیاکسارس موفق شد که بسیاری از قبایل مادها را به یک پادشاهی متحد تبدیل کند . در سال 614 قبل از میلاد او آشور را دستگیر کرد و در  سال 612 قبل از میلاد با اتحاد و کمک نبوچادنزار بابلیان فشارهای او بر نینوا بیشتر شد که در نهایت منجر به خاتمه امپراتوری آشوریان شد .

بعضی از تقویم های مذهبی کردی با وقایع مذهبی اصلی شروع می شوند . مثلاً تقویم سلطانی یارسان ( Yaresan  ) با تولد سلطان سحاک در سال 1294 پس از میلاد بعنوان شروع این سال به کار می رود.

تقویم ها ممکن است همچنین در سال 380 پس از میلاد شروع شوند سالی که پایان آخرین پادشاهی کردی دوره کلاسیک را نشان می دهد ، افسانه کایوس یا ( سلسله کایو ساکان ).

یک دورة هفت سالة دیگر به آن اضافه می شود که ممکن است مربوط باشد به احترام دین که در آن تعداد روز در ادیان بومی کردی وجود دارد و زمانی می باشد که برای تجدید روح رهبران فوت شده مورد نیاز است در این نظام سال دو هزار پس از میلاد مساوی است با سال 1613 . این تقویم بنام تقویم کردی یا مادها نامیده می شود .

  1- تقویم :

نظام تقویم باستانی و مذهبی در آسیای غربی ( خاور نزدیک ) و در خاورمیانه یک تقویم قمری شمسی بود . که در آن ماه ها قمری بوده اند اما سال ها شمسی بوده اند یعنی آنها با توجه به مسیر خورشید مرتب شده بودند .

این تقویم تمدن های اولیه در تمام مناطق خاورمیانه بجز مصر و یونان استفاده می شد . این فرمول احتمالاً در منطقه مزوپتامیا در هزاره سوم پس از میلاد اختراع شد . مطالعه لوح های متحد الشکل که در این منطقه پیدا شده است ردیابی توسعه زمانی مربوط به قرن 27 قبل از میلاد را راحت تر کرده است . ( دور می کند ) . حدوداً زمانی که نوشتن اختراع شد . شواهد نشان می دهد که تقویم یک وسیله ایست برای تقسیم گذر زمان به چندین واحد که جامعه به ان نیاز دارد .

اگر چه سازنده های تقویم علایمی را استفاده کردند که مربوط به طبیعت می باشد . مثلاً حالت های کرة ماه آنها واقعیت را برای دستور العملهای جامعه ( قوانین ) دوباره سازماندهی کردند .

در مناطق زاگرس و مزوپتامیا سال خورشیدی به دو فصل تقسیم می شد : 1) تابستان که شامل فصل برداشت جو در نیمه دوم ماه می یادر آغاز ماه ژوئن بود و دیگری زمستان که مربوط می شود به دورة پائیز و زمستان امروز .

در کشورهای مناطق شمالی تر سه فصل (آسیریا Assyria ) و چهار فصل ( آناتولیا Anatoli ) وجود داشت ، اما در مناطق زاگرس و مزو پتامیا دو بخشی کردن سال طبیعی به نظر می رسید .

پیش بینی ها برای رفاه شهر ماری در منطفه افرات (Afrat ) میانه شش ماه در یک زمان بود نام های کردی برای دو بخش از سال هنوز در باره کردی باقی مانده است که از کردهای قدیم که در منطقه زاگرس زندگی می کردند نقل شده است . تابستان (Tuwistan ) (ماههای منفصل یا جدا ) یا سرزمین نور یا سرزمین خورشید و زمستان (Zimistan ) (پنج ماه ) یا سرزمین سرما . گویش های مختلف کردی تابستان را ((Hawin ).(Tawsan یا (Hamin) و یا ((Tawasa)  را می نامند .  که همه از کلمه « Taw »( به معنی نور خورشید یا اشعه خورشید ) گرفته شده اند و حرف ربط (I ) و «atan » به معنی (نوری که به زمین می نشیند ) می باشد . این پسوند اغلب اوقات در زبان کردی برای ایجاد کلمات ترکیبی مانند کردستان (یعنی سرزمین کردها ) استفاده می شود .

زمستان (Zimistan ) یا بنام های (zimstun, zimistu, zimsu, zisan, zistan,zimsan هم این ها از « زیم » به معنی سرد گرفته شده که با حرف (I ) و پسوند (stan ) ترکیب شده اند .

امروز نظام تقدیم شمسی کردی معمولاً 365 روز است با چند ساعت تأخیر که بخاطر یک سال کبیسه در هر چهار سال بوجود می آید . دقیقاً با اولین روز بهار شروع می شود و با توجه به تقویم گریگوریان (ارمنی ) مانند تقویم گریگوریان این سال به چهار فصل تقسیم شده (بوهار Tuwsatan , Buhar یا Zimistan , payiz ,Hawیn  ) . و دوازده ماه که هر ماه به چهار هفته و هر هفته به هفت روز تقسیم می شود . در تقویم کردی شش ماهه اول که شامل بهار و تابستان است هر ماه سی و یک روز دارد در حالی که ماه های پائیز و زمستان سی روز است . فقط ماه آخر زمستان یعنی ماه دوازدهم در تقویم سالیانه بیست و نه روزه است . اما در سال کبیسه سی روزه است .

ماه های این تقویم با علائم دوازده گانه تقویم زودیاک (Zodiacal) هماهنگ است یعنی اولین ماه مساوی است با دوره برج حمل (Aries ) و دومین ماه بر برج ثور (Taurus ) و سومین ماه با برج جوزا ، دو پیکر (Gemini ) و همینطور بقیه ماه ها هماهنگند .

2-ماه های کردی

نامهای کردی برای هر ماه با توجه به تقسیمات جغرافیایی و سبک زندگی قبایل خاص کرد نام گذاری شده است . این نام ها برای تکه قبیله جدید ممکن است با یک قبیله عشایر یا کشاورز در کردستان فرق داشته باشد .

تشابه قابل ملاحظه ای بین اسامی این ماه ها وجود دارد که وقایع طبیعی را برای هر نام مخصوص انتخاب می کنند . مثلاً ماه گلاوژ (Gelawejh ) ( که از بیست و سوم جولای تا بیست و سوم آگست ادامه دارد ) که دومین ماه تابستان است نام کردی یک ستاره است که در این زمان (اول تابستان ) از سال در آسمان بالای کردستان ظاهر می شود.

در مناطق شمالی کردستان علت تحریم آموزش زبان و فرهنگ کردی منجر به کمرنگ شدن نقش عمده ای اسامی ماه های کردی در زندگی روزانه کردها شده است . فعالیت های نظامی بسیاری از کردهای غیر نظامی را محبور کرده است که زمین و دارایی شان را در مناطق روستایی است از دست دهند و به شهرها کوچ کنند .

مرحله ای که مردم را وادار می کند تا ارتباطشان را با سبک زندگی  سنتی که نسل های گذشته وجود داشته است قطع کنند ، در رابطه با این مطالعه پر واضح است که یک کشاورز یا عشایر و یا زارع کرد که به شهرهای بزرگ کوچ کرده اند ضرورتی نمی بینند که با تقویم و سبک زندگی قدیم پیش بروند مخصوصاً بخاطر اینکه تمرین سبک زندگی کردی خودش یک جرم محسوب می شود . تقویم کردی که امروز در مناطق شمال کردستان استفاده می شود . ترکیبی از اسامی ماه های غیر کردی می باشد که عمدتاً از تقویم بابلیان و اسامی کردی گرفته شده اند یا در برخی موارد از اسامی غیر کردی که تغییر شکل یافته اند گرفته شده است این ترکیب اسامی ماه ها را  در میان کردها مقبول تر کرده است برای مثال در مورد ماه (Shabatu ) که بعداً به ماه (Sheveba ) (شبهای طوفانی ) در باد میانی تغییر یافته است . یا ماه (Nisaha ) که به (Niskan ) تغییر یافته است و یا ماه (Avdar ) که بنام (Avdar ) تغییر یافته است .

تأثیر اقوام بابلیان در بسیاری از سنت های مستمر و استفاده از آن در استان های تابعه بعد از امپراطوری بابلیان توسط دیگران دنبال شده است . مخصوصاً تقویم یهودیان که در زمان های اخیر استفاده می شود سیستم های مشابه درج ماه و اسامی ماه ها و جزئیات را به کار گرفته است . تطابق سنت های تقویم با بابلیان با تقویم یهودیان از دوره تبعید بابلیان در قرن ششم قبل از میلاد شروع شده است .

    اسامی ماه های بابلیان عبارتند از :

(Adaru , shabatu , Tebeta, kislimu, Arakhsumna, Tashritu , ululu, abu , Duuzu, siman , Ayaru , Nisanu).

ماه آدو را دو در طی یک دوره نوزده ساله شش بار درج شد اما در طی دوره هفده ساله هرگز درج نشد وقتی که ماه اولولو (ululu ) دو وارد شد . بنابراین تقویم بابلیان تا انتها دو بخشی کردن یک سال طبیعی را به دو فصل نشان می دهد درست همان طور که ماه های بابلیان تا آخر قمرذی باقی ماند و وقتی که ماه جدید اولین بار در غروب رؤیت شد شروع شد.

روز در هنگام غروب خورشید  شروع می شود . شاخص آفتاب و ساعت آبی برای شمارش ساعت به کار می رفت .

3- یک تقویم استاندارد :

تقویم استاندارد کردی در سال 612 قبل از میلاد شروع می شود با توجه به آن اگر ما از تقویم گرجی ها بعنوان یک مرجع برای محاسبات خودمان استفاده کنیم بعد خواهیم فهمید که یک معادله ساده ، یک ساله صحیح کردی را در بیستم یا بیست و یکم مارس با توجه به سال گرجی به ما نشان خواهد داده مانند : سال کردی = (611 + سال گرجی ) + 1

(در بیستم ماه ماری 2004 ) 2616 = (611 + 2004 ) + 1

 باید بدانید که تقویم گرجی هیچ سال صفر ندارد سال یکم پس از میلاد همزمان شد با سال یکم قبل از میلاد . چون این تقویم برای ارزیابی  دوره های زمانی که شامل سال یکم قبل از میلاد تا یکم بعد از میلاد خوب نیست . اختر شناسان گاهی اوقات از یک شکل متفاوت استفاده می کنند یعنی تاریخ های منفی و صفر به کار می برند . برای آنها این قضیه گیج کننده نیست یک سال ( «-» ) یا یک سال صفر همیشه با توجه به شمارش اخترشناسان  محاسبه می شود و یک سالی که به عنوان سال قبل از میلاد ثبت می شود همیشه با توجه به شمارش مورخان بررسی می شود .

سال صفر برابر است با سال یکم قبل از میلاد و سال یکم برابر است با سال دوم قبل از میلاد و همین طور ادامه دارد .

بعدها به سادگی می توانیم بگوئیم که سال (612 قبل از میلاد ) شروع سال می باشد در حالی که از تقویم گرجی بعنوالن مرجع استفاده می کنیم عملاً از یک فهرستی استفاده می کنیم که به تقویم استاندارد ربطی ندارد .

ما فرض می کنیم که تقویم کردی در بیستم ماه مارس سال 612 قبل از میلاد شروع می شود .( سال 611 در سبک اخترشناسان ) که با سال یکم کردی شروع می شود .( تمرین شمارش یک سال صفر عمدماً محدود به اخترشناسان به نظر می رسد ) . تاریخ بیستم مارس 612 قبل از میلاد گرجی نزدیک به اول بهار می باشد ( نقطه اعتدال ( ربیعی ) و بلافاصله بعد از این دوره سال یکم کردی خواهد بود .

یک رویداد در طول تابستان 2004 کمی بیشتر از 611+ 2004  سال بعد خواهد شد . یا 2616 = (611 + 2004 ) + 1 تقویم کردی می باشد .

امروز در سال 2004 بعد از میلاد قبل از بهار 2004 سال 2615 تقویم کردی شروع می شود  . علاوه بر این اگر ما در عوض برای شروع تقویم کردی شمارش با سال صفر را برای شروع بیستم ماری 612 قبل از میلاد استفاده کنیم امروز در سال 2614 تقویم کردی قرار داریم . باید یادمان باشد که سال کردی با تاریخ درست بهاری ( در کردستان ) تعریف شود . این تقویم از تقویم گرجی انشعاب گرفته شده است که به اندازه (حدود ) نوزده ساعت در طی 2615 سال فرق دارد .

4-تقویم استاندارد کردی :

1)ماه اول : Jejhnan

(Jejhnan ) ، اولین ماه بهار است و یک ماه سی و یک روزه است که طبیعتاً از بیست یا بیست و یکم مارس شروع می شود و تا بیست آوریل ادامه دارد . این ماه جشن و شادمانی است ، نوروز (Newroz ) اولین روز این ماه است . چندین مراسم کشاورزی سالیانه وجود دارد که در این ماه اتفاق می افتد .

2)ماه دوم Gullan

گولان دومین ماه بهار است که سی و یک روزه می باشد که طبیعتاً از بیستم آوریل شروع می شود و تا بیست و یکم ماه « می » ادامه دارد در طول این ماه گل های زرد و قرمز و کوه ها و مناظر کردستان را رنگی می کند چوپان ها حیواناتشان را برای چرا به کوهستان می برند .باغبان ها و کشاورز ها ماه پر کاری را دارند و چادرنشینان کرد حرکت و کوچ سالیانه خود را شروع می کنند . در منطقه هورامان (Hewraman ) کردها روزهای « پیر شالیار » را از یازدهم تا پانزدهم گولان جشن می گیرند .

3)ماه سوم Zerdan

زردان یعنی زرد و سومین ماه بهار است وقتی که دانه ها رو به زردی می رود تا منظره طبیعت را مانند یک قالی بزرگ زرد نشان دهد . این ماه سی و یک روزه است و از بیست و یکم ماه « می » شروع و تا بیست و دوم ژوئن ادامه دارد .

4)ماه چهارم pishper

پیش پر اولین ماه تابستان است که سی و یک روزه است و طبیعتاً از بیست و یکم ژوئن شروع می شود و تا بیست و دوم جولای ادامه دارد . هوای خشک و روزهای گرم بسیاری از سبزیجات و محصولات طبیعی را خشک می کند . خانواده های کشاورزی برداشت محصول سال را شروع می کنند .

 

5)ماه پنجم Gelawejh :

گلاوژه دومین ماه تابستان است که یک ستاره به همین نام در همین زمان در آسمان ظاهر می شود و شرایط آب و هوایی رو به طرف شب های خنک تر تغییر می کند این ماه سی و یک روزه است و از بیست و سوم جولادی شروع می شود و تا بیست و سوم آگست ادامه دارد .

6)ماه ششم xermanan

خرمانان سومین ماه تابستان است خانواده های کشاورز محصولات خود را جمع آوری می کنند و به روستا می آورند این ماه سی و یک روزه است و طبیعتاً از بیست و سوم آگوست شروع می شود و تا بیست و سوم سپتامبر ادامه دارد .

7)ماه هفتم Beran

بران اولین ماه پائیز است بسیاری از میوه های مختلف زیادی به بازار می آیند و انگور می رسد . برگ ها زرد و نارنجی می شود جشن پائیز نیز در همین ماه است گوسفندان در مزرعه جفت گیری می کنند . این ماه سی  روزه است و طبیعتاً از بیست و سوم سپتامبر شروع می شود و تا بیست و چهارم اکتبر ادامه دارد .

8)ماه هشتم : xezan

خزان دومین ماه پائیز است برگ ها از درخت می افتد و باغبان ها برای زمستان آماده می شوند این ماه سی روزه است و از بیست و چهارم اکتبر شروع می شود و تا بیست و دوم نوامبر ادامه دارد .

9)ماه نهم Saran

سومین ماه پائیز است فصل هوای سرد در این ماه شروع می شود . پیروان دین قدیم کردی نهام یارسان (Yarsan ) یک روز مقدسی را بنام (Rujhixawinker ) روز خوبیدن در روز نهم ماه ساران جشن می گیرند . این ماه سی روزه است و از بیست و دوم نوامبر شروع می شود و تا بیست و دوم دسامپر ادامه دارد .

10)ماه دهم Befran

بعنوان اولین ماه زمستان در سال کردی است که طولانی ترین شب سال و جشن های زمستانی شروع می شود شب های طولانی مساوی است با کار کم در مزرعه که به سالمندان (بزرگترها ) این فرصت را می دهد که تجربیات زندگی شان را با گفتن داستان و خواندن آواز به نسل های بعدی انتقال دهد . در مناطق سردتر کردستان برف مناظر را سفید  می کند و در مناطق گرمتر در طول  روز  باران می بارد این ماه سی روزه است و طبیعتاً از بیست و دوم دسامبرز شروع می شود و تا بیست ژاتویه ادامه دارد .

11)ماه یازدهم  Rebendan 

دومین ماه زمستان در سال کردی است در زمستان جاده ها برای چادرنشینان  و عشایر با برف سنگین بسته می شود این ماه سی روزه است و از بیست ژانویه شروع می شود و تا نوزدهم فوریه ادامه دارد .

12-ماه دوازدهم  Resheme

رشمه سومین ماه زمستان در سال کردی است آسمان اغلب پر از ابرهای سیاه است و فصل باران برای بهار شروع می شود . این ماه بیست و نه روزه است (بستگی به سال کبیسه دارد ) و از نوزدهم ماه فوریه شروع می شود و تا بیستم ماه مارس ادامه دارد .

- روزهای هفته :

همانند ماه های سال نام های گوناگونی برای هر روز هفته وجود دارد . اگر چه گروه های مختلف کرد در سراسر کردستان از یک ساختار کلی پیروی می کنند . نام کردی برای اولین روز هفته بنام (Sheme )(شنبه ) در حقیقت از کلمه قوم آکاد بنام (Shabattuy ) گرفته شده است . ( در زبان سامریان shannat ، در زبان ارمنی ، sabbatn ، در زبان پهلوی  shunbat ، در زبان فارسی shanbed , shambed , shambe ، که حتی به زبان یونانی هم بنام sabbaton انتقال یافته است . در زبان آلمانی به شنبه samstay ، در زبان ایتالیایی sabato ، در زبان اسپانیایی sabado ، و در زبان فرانسوی samedi ) می گویند .

قوم آکاد روز پانزدهم ماه را که ماه کامل ظاهر می شود (shabbattu ) نامیده شود (هنوز سئوال اینجاست که چرا یک چنین تطابقی میان روزهای هفته کردی و فارسی بوجود آمده است  

مدارک نشان می دهد که تقویم بابلیان دو بخشی کردن یک سال طبیعی به دو فصل را حفظ کرده است درست همان طور که ماه های بابلیان تا پایان قمری باقی ماند و وقتی که اولین ماه جدید (shbattu ) اولین بار  در غروب رؤیت شد شروع می شود . این روز در غروب آفتاب شروع شد . از شروع ماه جدید (sbbarru ) تا ماه کامل بعدی هر روز با یک اسم عددی مانند یک شاباتو ، دو شاباتو و ادامه دارد . هفت روز هفته همچنین در منطقه بین النهرین قدیم آغاز شد . و بخشی از تقویم رومیها در سال 321 قبل از میلاد شده است . در حدود دوره پیروزی بابلیان در سال 539 قبل از میلاد پادشاهان ایرانی تقویم چرخشی بابلیان را در سراسر امپراطوری ایران به صورت تقویم بابلیان را حفظ کرده اند . اداره امور مالی در منطقه شمال ایران از اولین و بعد از آن پارت ها ، حاکمان ایران تقویم بابلیان را حفظ کرده اند . ادامه امور مالی در منطقه شمال ایران از اولین قرن قبل از میلاد حداقل از ماه (zoreastrian ) و اسامی روزها در مدارم پهلوی (زبان ایرانیان دوره ساسانیان ) استفاده می کرد . این در دوره سلسله ساسانیان به صورت رسمی در آمد . از حدود سال 226  بعد از میلاد غلبه اعراب بر ایران در سال 621 بعد از میلاد . اعراب سال قمری مسلمانان را معرفی کردند اما ایرانیان از همان سال خورشیدی یا شمسی ساسانیان استفاده می کردند که در سال 1079 برابر شد با سال (yulian ) با معرفی سال کبیسه .

احتمالاً تحت همان شرایط کردها یاد گرفتند که استفاده از همان قیاس برای روزهای هفته . اولین روز هفته کردی بنام (sheme ) یک عدد بعنوان پیشوند می گیرند و یک ، دو ، سه ، چهار ، پنج از روز اول هفته را تشکیل می دهند . آخرین روز هفته (Heni یا jume ) جمعه نام دارد که برای بسیاری از فرهنگ های خاورمیانه روز بی کاری می باشد . هنی (یعنی هیچ یا راحت ) بهترین تعریف برای آخرین روز هفته کردی می باشد . جمعه (jomu , jemin , jivin, jume ) (جمع آوری یا خوشی ) که یک لغت اوستایی می باشد که باقی مانده است از زبان های ایرانی .

برای راحت تر استفاده کردن از نام های کردی برای روزهای هفته در اینترنت این علایم اختصاری پیشنهاد شده اند مانند

(pekshme)pe, (Cekshem) Cu, (sekshem)se, (Dushme)Du, (yekshme) ye , (shem ) sh و همین طور .

نویسنده : دیلان روشنی

-تقویم سال 2612

1)تقویم کردی سال 2612(2000 )

2)آثار هنری برای خلق تقویم کردی اینترنتی برای سال 2612 توسط هنرمند کرد آقای ریبار سعید .

 

 

مقایسه ها :

-جدول اسامی ماه های کردی در گویش های مختلف کردی .

-جدول روزهای هفته کردی در گویش های مختلف کردی .

-جدول تقویم های مرتبط با این تحقیق .

مرجع :

1)کرمانشاهان و تمدن باستانی آن ، ایرج افشار تهران 1992

2) کردها کتاب مختصر پرفسور مهرداد ایزدی –دانشگاه هاروارد 1992

3)فرهنگ لغت کردی ، فارسی شرف قندی (هه ژار ) تهران ایران 1991 .

4- سایت the B ritannica online (http://www .britannica-com/)

5)سایت Thw Britunnice online (http://www.britannice . com/)

6)تقویم سنتی کردی ، عبداله ایوبیان انتشارات ادبیات ، دانشگاه تبریز جلد 16 شماره 2 1964

7)نوروز در کردستان مصطفی کیوان تهران 1970

8)جغرافیای تاریخی و تاریخچه جامع کرمانشاهان ، علی سلطان جلد دوم تهران 19930

9)برهان قاطع ، محمد معین ، تهران 1342 جلد سوم ، ص 1300 پاورقی اول .

 

/ 2 نظر / 1970 بازدید
منیژە

با سلام آقای روشنی شما ب مهمترین شخصیتهای کرد کە موکریها بودند اشارەای نکردید !! اگر اونها نبودند و مقاومتشان در مقابل صفوی ها این شخصیتهایی کە شما از آنها نام بردید اصلا بوجود نمی آمدند !

apo

kurdha be iran rabti ndare kshori joda ast kurda khili az iranian zodtar zndgi kardan